LENA’S STORY

By Małgorzata, Lena’s mother.

 “Mom, when the men arrived, I was scared. I didn’t like it when they pricked me and put a stick in my nose. (…) I’m just a little rainbow puppy. So very small. One that will never get better,” says 4-year-old Lena. Although she knows little about her illness, she cannot help noticing the dozens of therapies, medical appointments, and blood draws that her twin sister does not experience.

And how am I supposed to tell her that what happened was an epileptic seizure – that they can come back completely unexpectedly in a week, in 6, 10, or 15 years? That this is not the worst thing her disease can bring. That the worst happens to her every day, because her own body is poisoning her. That the fact her peers, including her twin sister, are more capable and are racing ahead with their skills is not entirely because “everyone develops at their own pace.” That we do not know the answer to the question of how this will all unfold.

An ultra-rare neurogenetic disease – nameless, without treatment, without clinical guidelines: developmental and epileptic encephalopathy caused by a mutation in the PACS2 gene. On February 14, 2022, when Lena was five months old, we were handed a black list of predictions regarding the course of the disease and advised to “go home, rehabilitate, and observe.” On February 15, 2022, the sun rose as if nothing had happened, while we wondered how that was possible, since our world had ended. No one – absolutely no one in the world – was working on this disease or interested in the approximately 40 diagnosed patients. And then we decided to change that.

We had no medical or scientific background, but we had been recognised for project management in international corporations. We encountered wonderful researchers who became the first nucleus of our Scientific Advisory Board. We began building an international, interdisciplinary consortium to study the disease’s pathomechanism and to develop potential treatments, while simultaneously learning the basics of genetics and biotechnology on the eighth and ninth day of the week. Today, more than a dozen projects related to PACS2 are underway worldwide, involving over 50 researchers on both sides of the ocean. These include basic research – such as studies on brain organoids – translational research, including the development of RNA and ASO therapies, and exploration of drug repurposing, as well as preparations for the future clinical stage. ERN EpiCARE plays an important role in this effort, supporting our work to launch a multicenter natural history study and to establish expert centers that will be able to conduct clinical trials in the future.

We do not know whether we will manage to help our Lenka in time, but we are fighting to bring hope to other families affected by the disease. To show that ultra-rare diseases are not a sentence. That patient organisations can play a significant role in the development of treatments.

„Mamo jak przyjechali Panowie to się bałam. Jak mnie kłuli i wkładali mi patyk do nosa to mi się nie podobało. (…) Jestem tylko małym pieskiem tęczowym. Takim malutkim. Który nie wyzdrowieje nigdy” mówi 4-letnia Lenka. Choć niewiele o swojej chorobie wie, nie umykają jej uwadze dziesiątki terapii, wizyt lekarskich i pobrań krwi, których nie doświadcza jej siostra bliźniaczka. I jak mam powiedzieć jej, że to co się stało to napad padaczkowy, że one mogą wracać zupełnie niespodziewanie za tydzień, 6, 10, 15 lat? Że to nie najgorsze co może ją spotkać w jej chorobie. Co spotyka ją codziennie, bo jej własny organizm serwuje jej truciznę. Że to, że rówieśnicy są sprawniejsi i uciekają z umiejętnościami to niezupełnie dlatego, że każdy ma swoje tempo. Że nie znamy odpowiedzi na pytanie, jak to się rozwinie dalej.

Ultra-rzadka choroba neurogenetyczna, bez nazwy, bez leczenia, bez wytycznych działania – encefalopatia padaczkowa i rozwojowa spowodowana mutacją w genie PACS2. 14 lutego 2022, w 5 miesiącu życia Lenki, wręczono nam czarną listę przewidywań co do rozwoju choroby, zalecono „wrócić do domu, rehabilitować i obserwować”. 15 lutego 2022 słońce wstało jak gdyby nigdy nic, a my zastanawialiśmy się jak to możliwe, skoro świat się skończył. Nikt, absolutnie nikt na świecie nie interesował się tą chorobą ani ok. 40 zdiagnozowanymi chorymi. I wtedy, postanowiliśmy to zmienić.

Nie mieliśmy doświadczenia medycznego czy naukowego, za to zbieraliśmy wyróżniania za zarządzanie projektami w międzynarodowych korporacjach. I trafiliśmy na wspaniałych badaczy, którzy stanowili pierwszy zalążek naszej Rady Naukowej. Zaczęliśmy budować międzynarodowe, interdyscyplinarne konsorcjum badające patomechanizm choroby oraz rozwijające potencjalne leczenie, równolegle ucząc się podstaw genetyki i biotechnologii w 8 i 9 dniu tygodnia. Dziś na świecie toczy się kilkanaście projektów dla PACS2, nad chorobą pracuje ponad 50 badaczy z obu stron oceanu. Badania podstawowe, w tym na organoidach mózgowych, badania translacyjne, w tym rozwój terapii RNA, ASO czy eksploracja repozycjonowania leków. Także przygotowania do przyszłego etapu klinicznego. ERN EpiCARE odgrywa w tym istotną rolę, wspierając nasze starania w rozpoczęciu wieloośrodkowego badania historii naturalnej. Powołania ośrodków eksperckich, które w przyszłości będą mogły poprowadzić badania kliniczne.

Nie wiemy czy zdążymy pomóc naszej Lence, ale walczymy, by nieść nadzieje innym rodzinom dotkniętym chorobą. By pokazywać, że choroby ultra-rzadkie nie są wyrokiem. Że organizacje pacjenckie mogą odegrać znaczącą rolę w rozwoju leczenia.